เทศกาลลอยกระทง กับความงดงามของประเพณีไทย
เทศกาลลอยกระทง เป็นหนึ่งในเทศกาลที่สำคัญที่สุดของประเทศไทย โดยจะจัดขึ้นในคืนพระจันทร์เต็มดวง เดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติไทย ซึ่งโดยปกติตรงกับช่วงเดือนพฤศจิกายนของทุกปี คนไทยจะนิยมลอยกระทง ลอยโคม และลอยเทียนเพื่อบูชาพระแม่ธรณีบีบมดลูก พร้อมกับขอขมาต่อแม่น้ำ คู ลำคลอง ที่ได้ให้น้ำหล่อเลี้ยงชีวิตมาตลอดทั้งปี กรุงเทพมหานคร ในฐานะเมืองที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาและมีคูคลองมากมาย จึงเป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางยอดนิยมสำหรับการเข้าร่วมเทศกาลนี้
ความงดงามของเทศกาลลอยกระทงไม่ได้อยู่แค่ที่แสงของเทียนและโคมที่ลอยไปตามกระแสน้ำเท่านั้น แต่ยังอยู่ที่ความศรัทธาและจิตวิญญาณของผู้คนที่มาร่วมทำบุญ บางคนเชื่อว่าการลอยกระทงเป็นการไถ่โทษและขอขมาต่อสิ่งมีชีวิตน้อยๆ ที่อาศัยอยู่ในแม่น้ำ คู คลอง ซึ่งอาจถูกทำร้ายโดยไม่ได้ตั้งใจตลอดหนึ่งปีที่ผ่านมา
ประวัติความเป็นมาและความหมายทางพุทธศาสนา
ต้นกำเนิดของเทศกาลลอยกระทงมีหลายตำนานที่เล่าขานกัน โดยตำนานที่ได้รับความนิยมมากที่สุดเกี่ยวข้องกับพระนางสุกขวดี พระมหาอุปราชาแห่งสุโขทัย และเจ้าหญิงแซนาบุตรีแห่งกรุงสุโขทัย ในปี พ.ศ. 1894 พระนางสุกขวดีได้สร้างกระทงดอกบัวหลวงใหญ่ยัดเกสรดอกบัวและเครื่องหอมชั้นเลิศ เพื่อลอยลงในแม่น้ำปิงถวายพระพุทธเจ้าและสาธารณรสนธิภัตรก พระมหาอุปราชาทรงเห็นกระทงลอยมาจึงทรงทราบว่าพระนางสุกขวดียังมีพระชนม์ชีพอยู่ จึงเสด็จไปรับกลับมาเป็นบาทบริจาคินี ตั้งแต่นั้นมาจึงถือปฏิบัติสืบทอดกันมาจนถึงปัจจุบัน
ในมุมมองทางพุทธศาสนา การลอยกระทงเป็นการบูชาพระรัตนตรัยทั้งสาม คือ พระพุทธเจ้า พระธรรม แพขันธ์ และพระสงฆ์ โดยเฉพาะการบูชาแม่ธรณีบีบมดลูก ซึ่งเป็นเทพเจ้าที่ปกครองแผ่นดินและแม่น้ำ ผู้ให้น้ำหล่อเลี้ยงข้าวปลาและความอุดมสมบูรณ์ ชาวพุทธเชื่อว่าเมื่อลอยกระทงลงไปในแม่น้ำ ความศรัทธาจะลอยไปพร้อมกับเทียนและดอกไม้ ชำระล้างสิ่งไม่ดีที่เกิดขึ้นในปีที่ผ่านมา และตั้งเจตนาดีสำหรับปีใหม่ที่กำลังจะมาถึง
สถานที่ลอยกระทงยอดนิยมในกรุงเทพฯ
กรุงเทพมหานครมีสถานที่ลอยกระทงที่สวยงามและได้รับความนิยมหลายแห่ง ทั้งริมแม่น้ำเจ้าพระยา คูคลองเก่าแก่ และวัดที่มีบรรยากาศศักดิ์สิทธิ์
วัดอรุณราชวราราม (วัดแม่น้ำ) เป็นหนึ่งในจุดยอดนิยมที่สุดสำหรับการลอยกระทงในกรุงเทพฯ เพราะตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งธนบุรี มองเห็นพระราชวังหลวงและตึกสูงบนฝั่งพระนครได้อย่างชัดเจน ในคืนลอยกระทง ทั้งสองฝั่งแม่น้ำจะเต็มไปด้วยแสงเทียนและโคมไฟที่ลอยไปตามกระแสน้ำ สร้างบรรยากาศที่งดงามและศักดิ์สิทธิ์เหมือนกัน คุณสามารถซื้อกระทงจากร้านค้าที่ตั้งอยู่รอบวัด หรือเตรียมมาเองก็ได้ สถานที่นี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัสบรรยากาศของกรุงเทพฯ ในยามค่ำคืนที่แตกต่างจากคืนอื่นๆ
คลองโอ่งอ่าง เป็นคลองที่มีชื่อเสียงมากที่สุดในการลอยกระทง เพราะเป็นคลองที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโศศร รัชกาลที่ 1 ทรงโปรดให้ขุดขึ้นเพื่อเป็นเส้นทางสัญจรทางน้ำในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น คลองนี้มีความยาวประมาณ 1.5 กิโลเมตร ลึกประมาณ 3 เมตร กว้างประมาณ 20 เมตร ล้อมรอบด้วยทางเดินและอาคารบ้านเรือนที่มีสถาปัตยกรรมแบบไทย คืนลอยกระทงที่คลองโอ่งอ่างจะมีทั้งการลอยกระทงตามประเพณี การแสดงทางวัฒนธรรม และขบวนแหที่ตกแต่งอย่างสวยงาม บรรยากาศคึกคักและอบอุ่นเป็นพิเศษ คุณสามารถเดินทางด้วยระบบขนส่งมวลชน MRT สถานีสามย่าน หรือ BTS สถานีสนามเป้า ก็จะใช้เวลาเดินมาถึงคลองได้ไม่นาน
วัดบวรนิเวศวิหาร ตั้งอยู่ในพระราชวังหลวง ริมแม่น้ำเจ้าพระยาเช่นกัน แต่บรรยากาศจะสงบและศักดิ์สิทธิ์กว่า เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการลอยกระทงในบรรยากาศที่สงบและเป็นส่วนตัวมากขึ้น วัดแห่งนี้เป็นพระอารามหลวงและเคยเป็นที่ประทับของสมเด็จพระมหาสันธพราชฝ่ายใหญ่ มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และศาสนาอย่างสูง
นอกจากนี้ ท่าน้ำวัดอนงคาราม และ คลองบางกอกใหญ่ ในฝั่งธนบุรี ก็เป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่ดีสำหรับผู้ที่ต้องการหลีกเลี่ยงความพลุกพล่าน โดยเฉพาะครอบครัวที่มีเด็กเล็กหรือผู้สูงอายุ จะสามารถเพลิดเพลินกับการลอยกระทงได้อย่างสะดวกสบายมากกว่า
วิธีเตรียมตัวลอยกระทงอย่างถูกต้องตามประเพณี
การลอยกระทงตามประเพณีไม่ได้เป็นเรื่องยุ่งยาก แต่มีหลักการง่ายๆ ที่ควรปฏิบัติ เพื่อให้การลอยกระทงของคุณสมบูรณ์ทั้งทางจิตใจและทางประเพณี
กระทง ที่นิยมใช้กันมีหลายประเภท ได้แก่ กระทงดอกบัว กระทงใบเตย และกระทงกระดาษ กระทงดอกบัวเป็นที่นิยมมากที่สุดเพราะดอกบัวเป็นสัญลักษณ์ของความบริสุทธิ์ในพุทธศาสนา เชื่อว่าบัวงอกจากโคลนตมแต่ดอกไม่เปื้อนโคลน คล้ายกับจิตใจที่เกิดในโลกแต่ไม่ถูกโลกียวิสัย ส่วนกระทงใบเตยมีราคาถูกและหาซื้อได้ง่ายตามร้านค้าทั่วไปในช่วงเทศกาล
วัสดุที่ใช้ประกอบกระทง ได้แก่ ดอกไม้ธูปเทียน ธูป 3 ดอก เทียน 3 เล่ม และเหรียญกษาปณ์เล็กน้อย หรือเงินทองคำแท้ เพื่อถวายแก่พระแม่ธรณีบีบมดลูก บางคนนิยมใส่เส้นผมหรือเล็บตัวเองลงไปในกระทงด้วย เชื่อว่าเป็นการสละสิ่งที่เป็นของตัวเองเพื่อแลกเปลี่ยนกับสิ่งที่ดีกว่า
ขั้นตอนการลอยกระทง เริ่มจากจุดธูป 3 ดอก ตั้งจิตอธิษฐานต่อพระแม่ธรณีบีบมดลูก ขอขมาและขอบคุณสำหรับน้ำที่หล่อเลี้ยงมาตลอดปี จากนั้นวางกระทงลงบนน้ำอย่างนุ่มนวล ไม่ควรโยนหรือปล่อยให้ตกจากที่สูง เพราะเชื่อว่าจะทำให้บุญไม่สมบูรณ์ เมื่อกระทงลอยไป ควรกล่าวคำอธิษฐานแล้วปล่อยให้กระทงลอยไปตามกระแสน้ำอย่างสงบ
สิ่งที่ควรระวัง คือ หลีกเลี่ยงการใช้กระทงพลาสติกหรือโฟม เพราะเมื่อลอยไปแล้วจะทำให้น้ำเสียและเป็นอันตรายต่อสัตว์น้ำ นอกจากนี้ ควรเลือกสถานที่ที่น้ำไหลเบาๆ ไม่ใช่น้ำนิ่ง เพราะกระทงจะลอยไปได้ไกลและสวยงามกว่า
เคล็ดลับเตรียมตัวสำหรับคืนลอยกระทง
เนื่องจากเทศกาลลอยกระทงตรงกับช่วงปลายฤดูฝน คุณควรเตรียมตัวรับมือกับสภาพอากาศที่ยังคงมีฝนตกได้ในบางวัน พกร่มกันน้ำติดตัวเสมอ และเลือกสวมรองเท้าที่กันลื่น การเดินทางควรออกเดินทางล่วงหน้าพอสมควร เพราะการจราจรในคืนลอยกระทงจะหนาแน่นมาก ทั้งรถยนต์ส่วนตัวและรถไฟฟ้า MRT และ BTS มักจะแน่นมากในช่วงเวลานี้
การเลือกเวลาไปก็สำคัญ ความสวยงามของเทศกาลจะเริ่มเห็นได้ตั้งแต่หลังพระอาทิตย์ตกไม่นาน ประมาณ 18.00-19.00 นาฬิกาเป็นต้นไป ไปเร็วเกินไปจะยังไม่เห็นแสงเทียนชัดเจน ไปสายเกินไป (หลัง 21.00 น.) ก็อาจพลาดบรรยากาศสำคัญและการแสดงทางวัฒนธรรมบางอย่าง
สำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัสบรรยากาศอย่างเต็มที่ ลองเดินชมวัดรอบๆ คลองโอ่งอ่างก่อน แล้วค่อยลงเรือหรือเดินไปตามทางเดินริมคลอง จะได้เห็นทั้งวัดเก่าแก่ บ้านเรือนที่มีสถาปัตยกรรมไทย และกระทงที่ลอยเรียงรายไปตามสายน้ำ ถ่ายรูปได้สวยงามทุกมุม
หากสนใจเรื่องราววัฒนธรรมและประเพณีไทยเพิ่มเติม แนะนำให้อ่าน เทศกาลพระธาตุ กรุงเทพ: กิจกรรมช่วงฤดูฝนที่ห้ามพลาด ซึ่งเป็นอีกหนึ่งเทศกาลทางพุทธศาสนาที่สำคัญในช่วงเดียวกัน และ กรุงเทพฯ เดือนกรกฎาคม 2569: คู่มือเอาตัวรอดฤดูฝน สำหรับการเตรียมตัวท่องเที่ยวในช่วงมรสุม
คำค้นที่เกี่ยวข้อง
เทศกาลลอยกระทง, ลอยกระทง 2569, วันลอยกระทง, กรุงเทพลอยกระทง, ประเพณีลอยกระทง, ลอยกระทงแม่น้ำเจ้าพระยา, พุทธศาสนาลอยกระทง, เทศกาลลอยโคม, คลองโอ่งอ่างลอยกระทง, ลอยกระทงถูกต้องตามประเพณี
พร้อมสำหรับทริปต่อไปหรือยัง?
จองตั๋วเครื่องบินและที่พักราคาพิเศษ วางแผนการเดินทางของคุณตั้งแต่วันนี้ผ่านพาร์ทเนอร์ของเรา
สำรองที่นั่ง / จองที่พัก